Tuesday, 16 January 2024

दशक ६ : समास १ (ओव्या ८, ९ आणि १०)

 ।।श्री राम समर्थ श्री राम ।।


ओव्या: 

ग्रामीं थोर ग्रामाधिपती। त्याहूनि थोर देशाधिपती। 

देशाधिपतीहुनि नृपती। थोर जाणावा ।।८।। 

राष्ट्रांचा प्रभू तो राजा। बहुराष्ट्र तो माहाराजा। 

माहाराजांचाहि राजा। तो चक्रवर्ती। थोर राजा ।।९।। 

येक नरपति येक गजपती। येक हयपती येक भूपती। 

सकळांमध्ये चक्रवर्ती। थोर राजा ।। १०।। 

मराठी अर्थ:

गावचा प्रमुख पाटील असतो, त्याच्यापेक्षा थोर जिल्हाधिकारी असतो, त्याच्याहून थोर राजा (सध्याच्या लोकशाहीमध्ये मुख्यमंत्री) असतो असे जाणावे. (८)

त्या राजापेक्षा श्रेष्ठ सम्राट (पंतप्रधान) असतो व सम्राटापेक्षाही थोर चक्रवर्ती असतो, अनेक सम्राट त्याचे मांडलिक असतात. (९)

अशा मांडलिकांपैकी काही जणांकडे सैन्यबळ असते, तर कुणापाशी गजदल, अश्वदल असते. कुणापाशी फार मोठे राज्य असते. पण या सर्वांवर चक्रवर्तीचा अधिकार चालतो. (१०)



Share: